الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
365
دقائق العلاج ( فارسي )
پيدا مىشود كه علامتش قرقر شكم و جابجا شدن درد است و درمانش خوردن بوره با عسل است . زمانى سكسكه از ورم كبد مىباشد و درمانش اين است كه كبد را درمان كنند . سكسكه در هنگام اسهال و بيرون روى كشنده است . فصل قى و تهوع اين ناراحتى از مواد زيادى صفرائى يا بلغمى است كه در معده حبس يا به آن جذب شده و فرق بين اين دو حالت اين است كه اگر غذا جذب بمعده شده باشد پس از قى احساس سنگينى مىشود اما در حالت اول چنين نيست ليكن اگر از صفرا باشد نشانيش بيرون آمدن صفرا با قى همراه با تشنگى و نيز تلخى دهن است « 1 » اگر قى زياد نباشد ولى ميل طبيعت را به آن دريابند بايد با نوشيدن سكنجبين ، نمك و آب گرم به آن كمك كنند تا ناراحتى كاملا تمام شود و اگر زياد باشد و بر بيمار بترسند بايد داروهاى جلوگيرىكننده از قى به او خورانده شود مانند جوهر نعناع با قند و عرق نعناع با آب ، انار يا رب آن و اگر بازنايستاد پوست پسته و عرق نعناع به او مىدهند و باز اگر نايستاد هشتاد سانتىگرم زاج سفيد با سفيده تخممرغ و باز هم اگر نايستاد اين شربت را به بيمار مىدهند : هسته انار سه جزء كه آن را نرم مىكوبند و در ده جزء آبغوره شيره مىكشند و پنج جزء آب سيب ترش و پنج جزء آب ليمو داخل آن مىكنند و مىجوشانند و پنج جزء قند به آن مىافزايند تا ببندد و سپس با نيم جزء قرنفل
--> ( 1 ) در قانون آمده است براى قى : سك ( نوعى عطر ) ، عود خام و قرنفل و بزر كتان ايرسا ، پونه كوهى ، مصطكى و زيره به اندازه مساوى با آب عسل و آب سيب مخلوط - كرده مىآشامند . در مقاله پنجم در باب مفردات خواص انار ، زاج ، سماق ، زاج سفيد ، كاهمكه ( اذخر ) ، آويشن ، مصطكى ، نارنج ، نرگس و نيل ذكر شده . مؤلف ا ع